Ĉu lingvo internacia estos iam enkondukita? Se ni venis al
la konkludo, ke lingvo internacia alportus al la homaro
grandegan utilon kaj ke ĝia ekzistado estas ebla, el tiuj ĉi du
konkludoj jam per si mem elfluas la konkludo, ke tia lingvo
pli aŭ malpli frue nepre estos enkondukita, ĉar alie ni devus
nei ĉe la homaro la ekzistadon de ĉia eĉ plej elementa
inteligenteco. Se lingvo, povanta plenumadi la rolon de internacia,
ĝis nun ankoraŭ ne ekzistus, sed devus ankoraŭ esti kreita,
tiam respondo je la demando metita en la komenco de tiu ĉi
ĉapitro estus duba, ĉar estus nesciate ankoraŭ, ĉu oni povos
krei tian lingvon. Sed ni ja scias, ke da lingvoj ekzistas tre
multe kaj ke ĉiu el ili en okazo de bezono povus esti difinita
kiel internacia, nur kun tia diferenco, ke unu el ili pli taŭgus
por tiu ĉi celo kaj alia malpli. Ni havas sekve ĉion pretan, kaj
ni bezonas nur ekdeziri kaj elekti, kaj en tia okazo la respondo
je la supre metita demando jam ne povas esti duba. La homoj
vivas per vivo konscia kaj senĉese celadas al sia bono; tial se
ni scias, ke tiu aŭ alia afero promesas al la homoj grandegan
kaj senduban utilon kaj ke ĝi estas por ili atingebla, ni ĉiam
kun plena certeco povas antaŭdiri, ke de tiu momento, kiam
la homoj nur ekturnis sian atenton al tiu ĉi afero, ili jam
obstine celados al ĝi ĉiam pli kaj pli kaj ne ĉesos en sia celado
tiel longe, ĝis ili la aferon atingos. Se du homaj grupoj estas
disigitaj unu de alia per rivereto, sed scias, ke por ili estus
tre utile komunikiĝadi inter si, kaj ili vidas, ke tabuloj por la
kunigo de ambaŭ bordoj kuŝas tute pretaj apud iliaj manoj,
tiam oni ne bezonas esti profeto, por antaŭvidi kun plena
certeco, ke pli aŭ malpli frue tabulo estos transĵetita trans la
rivereto kaj komunikiĝado estos aranĝita. Estas vero, ke pasas
ordinare kelka tempo en ŝanceliĝado, kaj tiu ĉi ŝanceliĝado
estas ordinare kaŭzata de la plej sensencaj pretekstoj: saĝaj
homoj diras, ke celado al aranĝo de komunikiĝo estas infanaĵo,
ĉar neniu el ili okupas sin je metado de tabuloj trans rivereto,
kaj tiu ĉi afero estas tute ne en modo; spertaj homoj diras, ke
la antaŭuloj ne metadis tabulojn trans rivereto, sekve ĝi estas
utopio; instruitaj homoj pruvas, ke komunikiĝado povas esti
nur afero natura kaj ke la homa organismo ne povas sin
movadi sur tabuloj, k.t.p. Tamen pli aŭ malpli frue tabulo
estas transmetata kaj la komunikiĝado estas aranĝata. Tiel
estis kun ĉiu utila ideo, tiel estis kun ĉiu utila elpenso; apenaŭ
la senantaŭjuĝaj homoj venadis al senduba konkludo, ke la
donita afero estas tre utila kaj samtempe efektivigebla, ili
povis ĉiam scii antaŭe kun plena certeco, ke pli aŭ malpli
frue la afero nepre estos akceptita, malgraŭ ĉia batalado de la
flanko de la rutinuloj; ĉar tion ĉi garantias ne sole la natura
inteligenteco de la homaro, sed ankaŭ ĝia celado al sia praktika
bono kaj profito. Tiel estos ankaŭ kun la lingvo internacia.
En la daŭro de multaj centjaroj la homoj, ankoraŭ ne tre
bezonante lingvon internacian, ne enpensiĝadis pri tiu ĉi
demando; sed nun, kiam la fortiĝintaj komunikiĝoj inter la
homoj turnis ilian atenton al tiu ĉi demando, nun, kiam la
homoj komencis konvinkiĝadi, ke lingvo internacia alportos
al ili grandegan utilon kaj ke ĝi estas atingebla, ili sen ia dubo
jam celados al ĝi ĉiam pli kaj pli, ĝia neceseco fariĝados por
ili kun ĉiu tago ĉiam pli sentebla, kaj ili jam ne trankviliĝos
tiel longe, ĝis la demando estos solvita. Ĉu vi povas tion ĉi
dubi? Certe ne! Kiam tio ĉi venos ni ne intencas nun
antaŭdiri: povas esti, ke ĝi venos post unu jaro, post dek jaroj, post
cent jaroj aŭ eĉ post kelkaj centoj da jaroj, sed unu afero
estas jam senduba, ke kiom ajn devos suferi la unuaj pioniroj
de tiu ĉi ideo, kaj se eĉ tiu ĉi ideo multajn fojojn endormiĝadus
je tutaj dekjaroj, ĝi jam neniam mortos: ĉiam pli ofte kaj pli
obstine eksonados voĉoj, postulantaj enkondukon de lingvo
internacia, kaj fine, pli aŭ malpli frue se la demando ne
estos solvita de la societo mem la registaroj de ĉiuj landoj
devos cedi, aranĝi internacian kongreson kaj elekti ian unu
lingvon kiel internacian. Tie ĉi povas esti nur demando pri
la tempo: unuj el vi diros, ke tio ĉi venos tre baldaŭ, aliaj diros,
ke ĝi venos nur en plej malproksima estonteco; sed ke tiu ĉi
fakto entute iam venos kaj ke la homaro, vidante la grandegan
utilecon kaj samtempe la atingeblecon de lingvo internacia,
ne restos eterne indiferenta por tiu ĉi afero kaj senhelpa
anaro da ekzistaĵoj, ne komprenantaj unu alian pri tio ĉi
certe neniu el vi dubas eĉ minuton. Ni petas vin tial noti al
vi en la memoro la trian konkludon, al kiu ni venis, nome:
Pli aŭ malpli frue lingvo internacia nepre estos enkondukita.
Tie ĉi ni faros malgrandan paŭzon kaj diros kelke da vortoj
pri ni, batalantoj pro la ideo de lingvo internacia. El ĉio
pruvita de ni vi vidas, ke ni tute ne estas tiaj fantaziistoj kaj
utopiistoj, kiajn multaj el vi eble vidis en ni kaj kiajn nin
pentras multaj gazetoj, ne dezirantaj eniĝadi en la esencon de
tio, pro kio ni batalas. Vi vidas, ke ni batalas pro afero, kiu
alportos al la homaro grandegan utilon kaj kiu pli aŭ malpli
frue nepre estos atingita. Ĉiu prudenta homo povas sekve kuraĝe
aliĝi al ni, ne timante la mokojn de la malsaĝa kaj nepensanta
amaso. Ni batalas pro afero tute pripensita kaj certa, kaj tial
neniaj mokoj nek atakoj nin debatos de la vojo. La estonteco
apartenas al ni. Ni supozu eĉ, ke tiu formo de lingvo internacia,
pro kiu ni batalas, montriĝos en la estonteco kiel erara kaj ke
venonta lingvo internacia estos ne tiu, kiun ni elektis, sed
tio ĉi ja tute nin ne devas konfuzi, ĉar ni batalas ne pro la
formo, sed pro la ideo, kaj formon konkretan al nia batalado
ni donis nur tial, ke ĉia batalado abstrakta kaj teoria ordinare
al nenio kondukas. Malsupre ni pruvos, ke eĉ ankaŭ tiu
konkreta formo de la lingvo estas tute pripensita kaj havas
senduban estontecon; sed se vi eĉ tion ĉi dubus, la formo ja
neniom nin ligas: se tiu ĉi formo montriĝos erara, ni morgaŭ
ĝin ŝanĝos, kaj en okazo de bezono ni ĝin post-morgaŭ ankoraŭ
unu fojon ŝanĝos, sed ni batalados pro nia ideo tiel longe, ĝis
ĝi pli aŭ malpli frue estos plene efektivigita. Se ni, obeante
la voĉon de la indiferenta egoismo, detenadus nin de nia
laborado nur tial, ke kun la tempo la formo de la lingvo
internacia eble estos alia, ol tiu, pro kiu ni nun laboras, tio ĉi
signifus tion saman, kiel ekzemple rifuzi la uzadon de vaporo
tial, ke poste eble estos trovita pli bona rimedo de komunikiĝado,
aŭ rifuzi regnajn plibonigojn tial, ke poste iam eble
estos trovitaj pli bonaj formoj por la regna konstruo. Nun ni
